Allergievriendelijke bomen planten met het bomenkompas
Juni 2026
Boomkeuze wordt steeds belangrijker nu klimaatverandering zorgt voor meer hitte én langere pollenseizoenen
Europa krijgt steeds vaker te maken met hogere temperaturen, langdurige hittegolven en toenemende druk op de leefbaarheid van steden. Bomen spelen een cruciale rol bij het verkoelen van de stedelijke omgeving, het verbeteren van de luchtkwaliteit en het vergroten van de biodiversiteit. Toch hebben niet alle bomen uitsluitend positieve effecten. Sommige soorten produceren grote hoeveelheden allergene pollen die bij veel mensen kunnen zorgen voor gezondheidsklachten.
Onderzoekers van het GoHot project hebben daarom een nieuw wetenschappelijk onderbouwd Bomenkompas ontwikkeld: een hulpmiddel dat gemeenten, landschapsarchitecten en groenbeheerders ondersteunt bij het maken van keuzes voor stedelijke beplanting.
Pollenallergie als aandachtspunt bij vergroening
Bij mensen die gevoelig zijn voor pollen kunnen boomsoorten zoals berk, els en hazelaar klachten veroorzaken zoals niezen, een verstopte neus, tranende ogen en ademhalingsproblemen. Deze symptomen gaan vaak gepaard met vermoeidheid, slaapproblemen en concentratieproblemen, waardoor de impact op het dagelijks leven groot kan zijn.
Volgens de onderzoekers wordt bij de inrichting van groene steden vaak onvoldoende rekening gehouden met deze gezondheidseffecten. Daardoor ontstaan situaties waarin bewoners pleiten voor het verwijderen van bomen die veel allergische reacties veroorzaken. Het verwijderen van bomen is echter onwenselijk vanuit zowel ecologisch als klimaatperspectief.
Wetenschappelijke basis
Het Bomenkompas combineert internationale wetenschappelijke literatuur met meer dan vijftig jaar Nederlandse pollendata en medische gegevens van honderden allergiepatiënten. Op basis daarvan worden boomsoorten ingedeeld in vijf categorieën, variërend van laag tot zeer sterk allergeen.
Uit de analyse blijkt dat vooral soorten uit de berkenfamilie (Betulaceae), waaronder berk, els en hazelaar, verantwoordelijk zijn voor hoge pollenconcentraties en veel allergische reacties. Ook eiken, essen en sommige cipresachtigen kunnen een belangrijke rol spelen.
De meest voorkomende bomenpollen geteld bij het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en hun allergeniciteit. Bron: https://www.trees.org.uk/News-Blog/Latest-News/Implementing-allergy-friendly-tree-planting
Niet minder bomen, maar slimmere bomenkeuzes
Het Bomenkompas is geen lijst van ongewenste boomsoorten. Het doel is juist om de voordelen van stedelijk groen te behouden en tegelijkertijd gezondheidsrisico's te beperken.
Praktische oplossingen zijn onder meer:
meer diversiteit in boomsoorten;
vermijden van grote aantallen sterk allergene bomen op één locatie;
rekening houden met gevoelige locaties zoals scholen en zorginstellingen;
kiezen voor vrouwelijke exemplaren van tweehuizige soorten, die geen pollen produceren;
meer gebruik maken van insectbestoven soorten in plaats van windbestoven bomen.
Een grotere soortenrijkdom leidt niet alleen tot minder pollenoverlast, maar versterkt ook de biodiversiteit en de klimaatbestendigheid van steden.
Het Bomenkompas voor allergiepollen. Dit is een gesimplificeerde versie van het kompas. Bron: https://www.trees.org.uk/News-Blog/Latest-News/Implementing-allergy-friendly-tree-planting
Lees het hele artikel op: https://www.trees.org.uk/News-Blog/Latest-News/Implementing-allergy-friendly-tree-planting
De Bomenkompas is ontwikkeld door Letty de Weger en Anne Overduin - de Vries (Leiden University Medical Centre), Arnold van Vliet (Wageningen University & Research), Henry Kuppen en Wendy Batenburg (Terra Nostra) als onderdeel van de onderzoeksprogramma's KAPPA en GoHot.
Het Boomkompas (in het Nederlands) is beschikbaar op www.lumc.nl/bomenkompas en is opgenomen in de Boomtabel (www.bomentabel.nl) van Wageningen University & Research.
Nieuwsgierig geworden en meer weten over groen in de stad en het bomenkompas? Schrijf je in voor het gratis webinar op 25 juni via https://www.gohot.eu/groen-in-de-stad